ارتفاع‌زدگی یا بیماری ارتفاع | بیماری

سلامتی

ارتفاع زدگی یا مریضی ارتفاع

مریضی ارتفاع یا ارتفاع زدگی به وجود اومده به وسیله کم شدن اندازه اکسیژن هوا در ارتفاعات بالا هستش. این آسیب بیشتر آدمایی رو که در ارتفاعات پایین زندگی می کنن و به ارتفاعات ۲۵۰۰ متر و بالاتر سفر می کنن، گرفتار می کنه.

شایع ترین علائم مریضی ارتفاع سرگیجه، سیاهی رفتن چشما، سردرد، ضعف، بیخوابی و دل آشوبیه.

واسه پیشگیری از این آسیب باید موقع کوهنوردی کم کم به ارتفاعات بالاتر صعود کرد و به بدن امکان داد تا در طول چند روز، با اندازه کم اکسیژن تطبیق پیدا کنه.

هم اینکه باید تلاش کنین شبا در ارتفاعی پایین تر از ارتفاعی که روز در اون هستین، بخوابین.

 

علل مریضی ارتفاع

در سطح دریا غلظت اکسیژن حدود ۲۱ درصده و فشار بارومتری به طور میانگین ۷۶۰ میلی متر جیوه س.

با زیاد شدن ارتفاع، غلظت اکسیژن در همون حد باقی می مونه، ولی تعداد مولکولای اکسیژن در هر تنفس کم میشه.

در ارتفاع ۳۵۰۰ متری فشار بارومتری تنها ۴۸۳ میلی متر جیوه س، یعنی تقریباً ۴۰ درصد کاهش در مولکولای اکسیژن موجود در هر تنفس.

جهت اکسیژن رسانی مناسب به بدن سرعت تنفس شما (حتی موقع استراحت) باید زیاد شه. این تهویه اضافی محتوای اکسیژن خون رو بالا می بره، ولی نه در حد غلظت اکسیژن در سطح دریا.

از اونجایی که مقدار اکسیژن لازم واسه فعالیت تغییری نکرده، بدن باید خود رو با مقدار کمتر اکسیژن تطبیق دهد.

هم اینکه به دلایلی که به طور کاملً مشخص نیس، ارتفاع زیاد و فشار کمتر هوا باعث نشت مایع از مویرگا می شه که همین عامل می تونه باعث افزایش مایعات در ریه و مغز شه.

ادامه راه به سمت ارتفاعات بالاتر بدون عادت کردن (هم هوایی) و وفق پیدا کردن با محیط می تونه به مریضیای شدید و حتی مرگبار منجر شه.

اگه به ارتفاعات بیشتر از ۳۰۰۰ متری می رید، در هر روز تنها ۳۰۰ متر ارتفاع خود رو زیاد کنین و در ازای هر ۱۰۰۰ متر بالا رفتن، یه روز استراحت کنین

وفق پیدا کردن (هم هوایی) چیه؟

دلیل اصلی مریضی ارتفاع، رفتن به بلندیا با سرعت زیاده. با صرف وقت بیشتر، بدن شما می تونه خود رو با کم شدن تعداد مولکولای اکسیژن تو یه ارتفاع مشخص موافق کنه.

این مراحل به عنوان وفق دادن (هم هوایی) یا عادت کردن شناخته می شه و عموماً ۱ تا ۳ روز واسه هر ارتفاعی وقت میگیره؛ مثلا اگه شما تا ارتفاع ۳۰۰۰ متری بالا برید و چندین روز رو در اون ارتفاع بمونین، بدن شما به ارتفاع ۳۰۰۰ متری عادت می کنه. اگه شما تا ارتفاع ۶۵۰۰ متری بالا برید، بدن شما دوباره به اون ارتفاع عادت می کنه.

 تغییرات زیادی در بدن شما اتفاق می افته تا بدن، اجازه عمل با اکسیژن کم شده رو پیدا کنه. افزایش عمق هر تنفس و افزایش فشار سرخرگای ریوی، خون رو مجبور می کنه تا در قسمتایی از ریه که در حالت عادی، در ارتفاع دریا از اونا استفاده نمی شه، جریان پیدا کنه.

بدن گلبولای قرمز بیشتری جهت حمل اکسیژن تولید می کنه. بدن آنزیم خاصی رو که اکسیژن رسانی رو آسون کردن می کنه، بیشتر تولید می کنه.

شکلای جور واجور مریضی ارتفاع

کلا بیماریای ارتفاع به سه دسته تقسیم می شن:

۱- سندرم ارتفاع زدگی زیاد (Acute Mountain Sickness)

سردرد اولین علامت به وجود اومده به وسیله AMS  است. معمولا سردرد در AMS همراه با بقیه علائم اتفاق می افته، از جمله بی خوابی، ضعف عضلانی، سرگیجه، بی اشتهایی و تهوع.

این سردرد معمولا در شب و با فعالیت زیاد بدتر می شه. بی خوابی بعد از سردرد، دومین علامت شایعه. مشکل در خواب معمولا به دنبال تنفس دوره ای، سردرد شدید، سرگیجه و نفس تنگی اتفاق می افته.

بی اشتهایی و تهوع هم از علائم شایع هستن. کاهش ادرار(حتی با وجود مصرف مایعات) هم ممکنه اتفاق بیفته.

 

۲- ادم مغزی در ارتفاعات (High Altitude Cerebral Edema)

در موارد شدید ارتفاع زدگی زیاد فرد دچار نبود تعادل، گیجی و تغییر در سطح هوشیاری می شه که به این حالت، ادم مغزی به وجود اومده به وسیله ارتفاع زدگی می گن.

 

۳- ادم ریوی در ارتفاعات  (High Altitude Pulmonary Edema)

ادم ریوی در ارتفاعات بالا معمولا در عرض ۲ تا ۵ روز بعد از رسیدن به ارتفاع بالا اتفاق می افته.

ادم ریوی با احتمال خیلی کم در ارتفاعات زیر ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ متری اتفاق می افته و همین طور با احتمال خیلی کم در آدمایی که در ارتفاع خاص، حدود یه هفته هم هوایی داشتن اتفاق میفته.

اولین علائم ادم ریوی تنگی نفس فعالیتی، سرفه و کاهش یهویی کارکرد ورزشیه.

به دنبال ادم ریوی، تنگی نفس استراحتی و خس خس سینه شروع می شه. سرفه بدتر می شه و در آخر خلط  کف آلود صورتی رنگ که نشون دهنده ادم ریویه، دیده می شه.

 

پیشگیری از مریضی ارتفاع

پیشگیری از مریضی ارتفاع به دو دسته تقسیم می شه: وفق دادن (هم هوایی) مناسب و داروهای پیشگیری کننده.

در مورد داروهای پیشگیری کننده باید با دکتر مشورت کنین، ولی چند راهنمایی جهت وفق دادن (هم هوایی) مناسب در زیر آورده شده.

 

اگه امکان اون هست، راهپیمایی رو از ارتفاع کمتر از ۳۰۰۰ متری شروع کنین و بالا برید.

در ۲۴ ساعت اول از تلاش زیادتر از اندازه یا حرکت به سمت ارتفاعات بیشتر دوری کنین.

 

اگه به ارتفاعات بیشتر از ۳۰۰۰ متری می رید، در هر روز تنها ۳۰۰ متر ارتفاع خود رو زیاد کنین و در ازای هر ۱۰۰۰ متر بالا رفتن، یه روز استراحت کنین.

به ارتفاع بالاتر برید و در ارتفاع کمتر بخوابین. این روش بسیار زیاد به وسیله کوهنوردها استفاده می شه

شما می تونین تو یه روز بیشتر از ۳۰۰ متر بالا برید و واسه خواب به ارتفاعات پائین تر برگردین.

 

اگه علایم ناچیز مریضی ارتفاع رو دارین، بالاتر نرید تا وقتی که علایم کم بشه. اگه علایم زیاد شد، پایین، پایین و پایین تر برید.

 

یادتون باشه که افراد جور واجور با سرعتای متفاوت به محیط عادت می کنن. قبل اینکه به بالاتر صعود کنین، از اینکه همه افراد گروه به محیط عادت کردن مطمئن شین.

 

 آب کافی به بدن برسونین. عادت کردن به محیط (هم هوایی با محیط) معمولاً با از دست دادن مایع همراه س. پس شما باید مایع زیادی بخورین تا آب کافی به بدن شما برسه (دست کم ۳ تا ۴ لیتر در روز). ادرار باید فراوون و شفاف باشه.

 

به خودتون سخت نگیرید. تلاش زیادتر از اندازه در اول ورود به ارتفاعات نداشته باشین. فعالیتای سبک در طول روز از خوابیدن بهتره، چون که تنفس در طول خواب کم میشه و علایم رو خیلی بد تر می کنه.

 

از دخانیات و الکل و دیگه داروهای آروم بخش شامل باربیتوراتا، مسکنا و قرصای خواب دوری کنین. این آروم بخشا تنفس رو در طول خواب بیشتر از قبل کاهش میدن و منتهی به بدتر شدن علایم می شن.

 

تا وقتی که در ارتفاعات هستین، رژیم با کربوهیدرات بالا (بیشتر از ۷۰ درصد از کالری رژیم از کربوهیدراتا) داشته باشین.

روند وفق دادن (هم هوایی) با آب رسانی کم به بدن، تلاش بدنی زیادتر از اندازه و مصرف الکل و دیگه داروهای آرامبخش متوقف می شه.

فرآوری: نیره ولدخانی

بخش سلامت تبیان

منابع:

همشهری آنلاین

سایت دکتر محمدحسن عامری – متخصص گوش و حلق و بینی

کوه نیوز

 

منبع : tebyan.net

جمع آوری به وسیله بخش مقالات پزشکی و بهداشتی سایت آکا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *